Komunikat Związku Rzemiosła Polskiego na temat kolejnej odsłony Strategii UE 2020

Komisja Europejska ogłosiła 3 marca 2010 r. Plan rozwoju gospodarczego UE na najbliższe 10 lat, tzw. Strategię Unii Europejskiej do 2020 r. – realizując tym samym zapowiedź towarzyszącą konsultacjom realizowanym przez Komisję na bazie komunikatu COM(2009)647 z grudnia 2009 r.

Projekt Komisji Europejskiej koncentruje się na 5 celach strategicznych, które mają stanowić bazę dla celów ustanawianych przez państwa członkowskie UE:

-badania i rozwój oraz innowacje
-edukacja
-zatrudnienie
-zmiany klimatyczne / energia
-zwalczanie ubóstwa

Strategia zakłada, że:

Przez okres najbliższych dziesięciu lat przeciętny poziom zatrudnienia w Europie powinien zwiększyć się z 69 proc. do 75 proc.

Należy zapewnić trwałość europejskich modeli społecznych w obliczu odchodzenia na emeryturę pokolenia wyżu demograficznego.

Nakłady na badania i rozwój w UE powinny wzrosnąć z 1,9 proc. do co najmniej 3 proc. unijnego PKB. Podkreśla się przy tym konieczność dalszych działań na rzecz zbliżania świata nauki i rynku, tak by wynalazki stawały się rzeczywistymi produktami.

Odsetek ludzi kończących co najmniej licencjackie studia powinien wzrosnąć z 31 proc. do 40 proc. KE uznaje za konieczne działania na rzecz poprawy jakości i atrakcyjności europejskiego szkolnictwa wyższego poprzez wspieranie mobilności studentów i absolwentów. Poprawy wymaga obszar uznawania kwalifikacji i doświadczenia zawodowego.

Liczbę osób zagrożonych ubóstwem należy zmniejszyć o 20 mln (obecnie poniżej progu biedy tkwi ok. 85 mln mieszkańców Europy).

Należy osiągnąć cele 20-procentowej redukcji emisji CO2 i oszczędności energii, uzgodnionych w unijnym pakiecie klimatyczno-energetycznym, co miałoby obniżyć do 2020 roku wartość importu ropy naftowej i gazu o 60 mld euro.

Związek Rzemiosła Polskiego, po przeanalizowaniu „na gorąco” głównych wątków strategii UE2020, stwierdza, że:

Nadal, istnieje duże ryzyko niestosowania się lub wybiórczego stosowania się państw członkowskich UE do priorytetów określonych w Strategii. Komisja Europejska nie ma odpowiednich uprawnień do egzekwowania postanowień Strategii. Problem ten był największą słabością Strategii Lizbońskiej. Z opublikowanego dokumentu można wnioskować, że nadal jedynym instrumentem dyscyplinowania krajów członkowskich będą regularne raporty na temat realizacji kolejnych etapów składane przez poszczególne państwa.

Dokument zawiera szczytne cele, ale brakuje jednoznacznie opisanych instrumentów ich realizacji.

Cele postawione w Strategii UE 2020 mają charakter uniwersalny w stosunku do wszystkich państw europejskich. Komisja na bardzo wysokim poziomie ogólności wypowiada się, w jaki sposób te ogólne strategiczne cele miałyby być operacjonalizowane przy uwzględnieniu zróżnicowania, jakie występuje w Europie – w odniesieniu do poziomu rozwoju krajów członkowskich, umiejscowienia geograficznego, specjalizacji branżowej itp.

Nadal „magicznym” celem UE ma być przekształcanie gospodarki europejskiej w gospodarkę opartą na wiedzy i innowacjach. To ważny i szczytny cel, z którym trudno się nie utożsamiać. Jednak niezmiennie pomimo wielu apeli ze strony środowiska mikro i małych firm główny nacisk kładzie się na badania i rozwój, traktując je jako główny motor innowacji i rozwoju gospodarczego Europy. Mało prawdopodobne wydaje się, aby Polska osiągnęła poziom finansowania sfery badania i rozwoju na poziomie średniego unijnego 3 proc. PKB. Dlatego liczymy na mądre opracowanie szczegółowych wskaźników dla 27 państw członkowskich.

Traktowanie sfery badań i rozwoju jako pierwszoplanowej sceny działań europejskich grozi poważnymi konsekwencjami zarówno w kontekście przyszłej polityki spójności, jak i kształtu budżetu UE po 2013 r. Wspieranie sfery badań i rozwoju (domena starych państw członkowskich) oraz polityka spójności ukierunkowana na likwidację różnić rozwojowych (główne pole zainteresowania nowych członków Unii) powinny być odpowiednio zrównoważone, aby dysproporcje między nowymi i starymi państwami członkowskimi rzeczywiście miały szansę na stopniowe wyrównanie.

Argument o budowaniu przewag konkurencyjnych Europy nad innymi obszarami świata w oparciu o innowacje jest jak najbardziej słuszny. Zasadnym jednak jest pytanie, jak właściwie rozłożyć proporcje między polityką innowacji oraz badań i rozwoju, w tym również w sferze energetyki i ochrony środowiska a polityką spójności, aby takie państwa jak Polska mogły jednocześnie nadrabiać zaległości rozwojowe i zwiększać swój potencjał innowacyjny. Bezrefleksyjne stawianie jedynie na badania i rozwój oraz zieloną gospodarkę grozi upadkiem tysięcy mikro i małych firm w Polsce i nie tylko.

Obawiamy się również, że szczytny cel, jakim jest promowanie tzw. zielonej gospodarki, przy narzuconych zbyt ostrych normach wymuszających w krótkim czasie kosztowne inwestycje, może stać się poważnym zagrożeniem dla konkurencyjności i istnienia polskich przedsiębiorstw, jak również dla polskich inwestycji infrastrukturalnych.

Związek Rzemiosła Polskiego bardzo uważnie przygląda się losowi Strategii UE 2020. W styczniu 2010 r. wydaliśmy opinię w odniesieniu do dokumentu roboczego Komisji Europejskiej (http://zrp.pl/LinkClick.aspx?fileticket=%2fUzhh9D8OT4%3d&tabid=83&mid=409&language=pl-PL&fo rcedownload=true).

Zaprezentowany przez Komisję Europejską dokument nie jest ostateczną wersją Strategii UE2020. Będzie poddany ocenie Parlamentu Europejskiego oraz rządów państw członkowskich. Będziemy monitorować ten proces oraz wypowiadać się w imieniu firm rzemieślniczych i innych MŚP.

Jesteśmy otwarci na wszelkie opinie z Państwa strony, dlatego odsyłamy zainteresowanych do zapoznania się z omawianym dokumentem (http://ec.europa.eu/eu2020) i prosimy uprzejmie
o przesyłanie przemyśleń i opinii do Zespołu Koordynacji Spraw Europejskich (Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.).

Polskojęzyczna wersja strategii powinna być dostępna w najbliższych dniach.

Związek Rzemiosła Polskiego